Praktijkgerichte nascholing over farmacotherapie in de eerste lijn
Menu

Belangrijke informatie die de voorschrijver niet bereikt

Door op 01-02-2010

Veel belangrijke informatie waarover de Food and Drug Administration (FDA) beschikt ten tijde van de beoordeling van nieuwe geneesmiddelen, komt niet in de bijsluiter of de relevante literatuur. Om te voorkomen dat in de bijsluiter de voordelen overdreven en de bijwerkingen onderbelicht worden, had het Amerikaanse Congress kunnen eisen dat de FDA of een andere onafhankelijke partij de bijsluiters zou opstellen. Ze deed dat echter niet, zodat de bijsluiters worden opgesteld door de industrie, in onderhandelingen met de FDA aangepast en door de FDA goedgekeurd. Vervolgens verschijnen zij in de ’Physicians’ Desk Reference’. Wanneer een fabrikant een aanvraag indient voor goedkeuring worden enorme hoeveelheden gegevens, waaronder die van de preklinische onderzoeken en ten minste twee fase drie-onderzoeken, ter beoordeling voorgelegd. De beoordeling van de FDA is weliswaar openbaar via het internet (www.accessdata.fda.gov/scripts/cder/drugsatfda/), maar deze documenten zijn lang, onoverzichtelijk en slecht samengevat. Soms is het fascinerend om te zien hoeveel moeite de beoordelaars hadden om te beslissen dat de voordelen opwogen tegen de nadelen. In veel gevallen komt belangrijke informatie die wel bekend is bij de beoordeling, niet in de bijsluiter terecht.
Soms gaat informatie over bijwerkingen verloren, zoals in het geval van zoledroninezuur (Zometa®). Zometa werd in 2001 door de FDA goedgekeurd voor de behandeling hypercalciëmie van patiënten met kanker. In de bijsluiter is vermeld dat de dosering van 8 mg de calciumconcentratie niet beter verlaagt dan die van 4 mg, maar wel toxischer is voor de nier. De onderliggende data worden niet verstrekt, maar verschijnen wel in de beoordeling van de FDA. Heel verwonderlijk is het dat daarin ook vermeld wordt dat de dosering van 8 mg een signifi cant hogere mortaliteit geeft. Dit gegeven verschijnt noch in de bijsluiter, noch in de publicatie over de analyse van de gezamenlijke resultaten van de twee beschikbare onderzoeken in Journal of Clinical Oncology. Dit artikel raadt de dosering van 8 mg aan voor refractaire patiënten. In 2008 past de FDA de bijsluiter aan en wordt expliciet gewaarschuwd voor nefrotoxiciteit; de mortaliteitsgegevens verschijnen nog steeds niet in de bijsluiter.
Bij eszopiclon (Lunesta®) gingen gegevens over de effectiviteit verloren. Lunesta werd in 2004 geregistreerd voor de behandeling van slapeloosheid. Na een intensieve, direct op de patiënt gerichte reclamecampagne liep de omzet op tot bijna 800 miljoen dollar in 2008. De bijsluiter vermeldt alleen dat Lunesta beter is dan placebo. In de beoordeling van de FDA staat dat de verbetering marginaal is: de patiënten in de Lunestagroep vallen gemiddeld 15 minuten eerder in slaap en slapen gemiddeld 37 minuten langer dan die in de placebogroep. De patiënten in de behandelde groep voldeden nog aan de criteria voor slapeloosheid en zij vertoonden geen klinisch relevante verbetering in het functioneren op de volgende dag. Een soortgelijke casus speelde bij ramelteon (Rozerem®) dat in 2005 geregistreerd werd voor slapeloosheid.
Goedkeuring door de FDA wil dus nog niet zeggen dat een geneesmiddel goed werkt. De FDA heeft op basis van (vaak beperkt) onderzoek alleen geoordeeld dat de voordelen opwegen tegen de nadelen. Belangrijke bijwerkingen kunnen dan ook niet uitgesloten worden.
De FDA was zich in 2006 al bewust van de tekortkomingen en kwam met een nieuwe opzet voor de bijsluiter. Ook voor de samenvatting van de beoordeling kwam een nieuwe richtlijn waarbij o.a. werd bepaald dat de resultaten van de fase drie-onderzoeken in tabellen worden weergegeven, zodat voor- en nadelen in één oogopslag zichtbaar zijn.

Belangenverstrengeling: geen.

Schwartz L, Woloshin S. Lost in Transmission – FDA Drug Information that never reaches clinicians. N Engl J Med 2009;361:1717-20.

Log nu in om het volledige artikel te bekijken of om te reageren.

Abonneren

Informatie over dit artikel

Auteurs P.J.M.M. Toll
Thema Redactioneel
Publicatie 1 februari 2010
Editie PiL - Jaargang 14 - editie 1 - Editie 1, 2010