Praktijkgerichte nascholing over farmacotherapie in de eerste lijn
Menu

Co-trimoxazol en hyperkaliëmie bij RAAS-remmers

Door op 17-12-2010

Remmers van het angiotensine converting enzyme (ACE-remmers) en angiotensine II receptorblokkers (ARB’s) worden veel gebruikt bij de behandeling van hypertensie en andere aandoeningen. Het optreden van hyperkaliëmie is een belangrijk nadeel van deze groepen van geneesmiddelen. Het risico is groter als andere risicofactoren aanwezig zijn, zoals nierinsufficiëntie, diabetes mellitus, verminderde linkerventrikelfunctie en gevorderde leeftijd.
Gelijktijdig gebruik van ACE-remmers en ARB’s met geneesmiddelen die de uitscheiding van kalium remmen, is een andere belangrijke risicofactor die in beginsel kan worden vermeden. Trimethoprim komt wat betreft chemische structuur en farmacologische eigenschappen gedeeltelijk overeen met het kaliumsparend diureticum amiloride en vermindert de renale excretie van kalium met 40%.
Nooit eerder is het risico op hyperkaliëmie onderzocht bij het gebruik van zowel ACE-remmers of ARB’s als co-trimoxazol (een combinatie van trimethoprim en sulfamethoxazol). Antoniou en medewerkers hebben de klinische betekenis van deze geneesmiddeleninteractie onderzocht door het risico op opname voor hyperkaliëmie na te gaan na prescriptie van co-trimoxazol voor ouderen die al ACE-remmers of ARB’s gebruikten. De onderzoekers hebben gebruik gemaakt van een cohortonderzoek van ouderen boven 66 jaar die wonen in Ontario, Canada. Aflevergegevens van geneesmiddelen werden verkregen van het Ontario Drug Benefit Program en ziekenhuisopnamen van de Canadian Institute for Health Information Discharge Database. Een genest case-control-onderzoek werd uitgevoerd binnen het cohort van deelnemers die tussen 1994 en 2008 ACE-remmers of ARB’s gebruikten. Binnen deze groep werden alle opnamen voor hyperkaliëmie binnen 14 dagen na starten met co-trimaxozol, ciprofloxacine, norfloxacine, nitrofurantoïne of amoxicilline geselecteerd als ‘case’. Per case werden drie tot vier bijpassende controles geselecteerd betreffende leeftijd, datum, geslacht en aanwezigheid van nierziekten.
Er werden 4148 opnamen voor hyperkaliëmie gevonden, waarvan 371 binnen 14 dagen na het begin van behandeling met één van de antibiotica. Van deze 371 opnamen waren er 204 na begin van gebruik van co-trimoxazol. Het risico op ziekenhuisopname voor hyperkaliëmie na beginnen met co-trimoxazol was bijna zeven keer hoger (OR 6,7; 95% BI 4,5 – 10,0) dan dat na beginnen met amoxicilline. Voor de andere antibiotica was het risico niet significant verhoogd, maar waren de aantallen ook kleiner. Er waren in het gegevensbestand 76 opnamen na beginnen met ciprofloxacine met een risico van 1,4 op ziekenhuisopname voor hyperkaliëmie (OR 1,4; 95% BI 0,9 – 2,2).
Deze resultaten laten volgens de auteurs zien dat bij gebruikers van ACE-remmers en ARB’s die behandeling met antibiotica nodig hebben, voorzichtigheid in acht moet worden genomen met het voorschrijven van co-trimoxazol. Hyperkaliëmie is een potentieel levensbedreigende aandoening en deze interactie vereist aandacht van artsen en apothekers. Voor de andere antibiotica die werden onderzocht, werd een dergelijk risico niet gevonden.

Belangenverstrengeling: enkele auteurs ontvingen subsidies van farmaceutische bedrijven.

Antoniou T, Gomes T, Juurlink DN, Loutfy MR, Glazier RH, Mamdani MM. Trimethoprim-sulfamethoxazole-induced hyperkaliemia in patients receiving inhibitors of the renin-angiotensin system. Arch Intern Med 2010;170:1045-9.

Co-trimoxazol is als zodanig op de markt en als Bactrimel®

Log nu in om het volledige artikel te bekijken of om te reageren.

Abonneren

Informatie over dit artikel

Auteurs dr. M.L. Becker
Thema Bijwerkingen
Publicatie 17 december 2010
Editie PiL - Jaargang 14 - editie 10 - Editie 10, 2010