Praktijkgerichte nascholing over farmacotherapie in de eerste lijn
Menu

De werkelijke frequentie van hoesten als bijwerking van ACE-remmers

Door op 30-06-2011

Remmers van het ‘angiotensin converting enzyme’ (ACE) kunnen een droge hoest veroorzaken: een bekende en irritante bijwerking. De therapietrouw van patiënten kan hierdoor minder goed zijn. In dit onderzoek is gekeken naar de incidentie van droge hoest volgens de Physicians' Desk Reference (PDR; een Amerikaanse versie van het Repertorium) en overige literatuur. Daarvoor werden alle gepubliceerde artikelen vanaf 1990 over ACE-remmers verzameld waarbij minstens honderd patiënten in de behandelarm zaten, de vervolgperiode ten minste drie maanden was en de incidentie van staken van het gebruik van ACE-remmers door hoesten werd geregistreerd. Er werden 125 onderzoeken ingesloten in deze meta-analyse, wat neerkwam op bijna 200.000 patiënten.
Uit de analyse kwam een gewogen incidentie van hoesten als bijwerking van ACE-remmers naar voren van 11,48% (95%Bl 9,54-13,41). Dit is negen keer groter dan de gemelde frequentie van hoesten als bijwerking volgens de PDR: die noemt 1,3% voor deze bijwerking. Staken van het gebruik als gevolg van deze bijwerking gebeurt volgens de meta-analyse zelfs 31 keer vaker dan volgens de PDR. Voor enalapril is het percentage patiënten dat het gebruik staakte 3,08% (95%Bl 2,23%-3,93%), terwijl de PDR spreekt van 0,1% kans op staken als gevolg van hoesten. Dit percentage was bij andere ACE-remmers ongeveer even groot. Het betreft dus een klasse-effect, dat ongeveer even groot is voor alle ACE-remmers.
Uit dit onderzoek blijkt dat de PDR de frequentie van deze bijwerking en het risico op staken van het gebruik dat hierdoor ontstaat, consequent onderschat. Door toenemende informatie zijn de schattingen over frequentie van hoesten en stoppen van gebruik door deze bijwerking bij ACE-remmers de afgelopen jaren enkele malen verhoogd (en het betrouwbaarheidsinterval versmald). Toch is de genoemde frequentie van bijwerkingen in de PDR nooit aangepast.
De auteurs stellen dat de frequentie van hoesten in werkelijkheid waarschijnlijk nog groter is. Zij concluderen dat artsen en patiënten op deze manier geen duidelijke informatie krijgen. De informatie in de PDR en bijsluiters moet accuraat zijn en regelmatig worden herzien om de laatste stand van zaken weer te geven.
In een redactioneel commentaar wordt nogmaals benadrukt hoeveel effect de bijwerking ‘hoesten’ kan hebben op de therapietrouw. Vooral bij geneesmiddelen waarvan gebruikers niet snel de voordelen, maar wel direct de bijwerkingen ervaren. Ook wordt gesteld dat, omdat farmaceutische bedrijven hier weinig baat bij hebben, de registratieautoriteiten moeten eisen dat er onafhankelijke registraties zijn voor dit soort bijwerkingen en complicaties.
De conclusie is dat de in de literatuur vermelde incidentie van droge hoest veroorzaakt door ACE-remmers en als gevolg daarvan staken van het gebruik ervan een veelvoud is van wat vermeld staat in de PDR en de bijsluiter. Veel bijwerkingen komen op de lange duur pas aan het licht en verzwakken het aanvankelijk zo gunstige bijwerkingenprofiel. De industrie wil dat bijwerkingenprofiel graag zo houden en bij voorkeur niet de meest recente stand van zaken vermelden. Toch dient actie te worden ondernomen om te zorgen dat bijsluiters en andere informatiebronnen voor voorschrijvers, afleveraars en publiek regelmatig worden herzien en aangepast met nieuw ontdekte bijwerkingen en met bekende, maar in frequentie en/of ernst toegenomen bijwerkingen en interacties.

Opmerking referent: het Farmacotherapeutisch Kompas vermeldt voor prikkelhoest een frequentie van 0-4%. Daarbij wordt gesteld dat dit waarschijnlijk een onderschatting is.

Belangenverstrengeling: het onderzoek werd gefinancierd door Boehringer Ingelheim. SB en SK hebben geen belangenconflicten. FHM werkt voor een sprekersbureau en verricht regelmatig advieswerk voor verschillende farmaceutische bedrijven.

Bangalore S, Kumar S, Messerli FH. Angiotensin-Converting Enzyme inhibitor associated cough: deceptive information from the Physicians' Desk Reference. Am J Med 2010;123:1016-30.
Serebruany VL. Realistic assessment of drug-induced adverse events: a double-edged sword. Am J Med 2010;123:971.

Enalapril is in Nederland op de markt als zodanig en als Renitec®

Log nu in om het volledige artikel te bekijken of om te reageren.

Abonneren

Informatie over dit artikel

Auteurs Dr. M.E.C. van Eijk
Thema Bijwerkingen
Publicatie 30 juni 2011
Editie PiL - Jaargang 15 - editie 5 - Editie 5, 2011