Praktijkgerichte nascholing over farmacotherapie in de eerste lijn
Menu

Efavirenz: stap voor stap opgebouwd

Door op 01-02-2010

Efavirenz is een non-nucleoside reverse transcriptase remmer. Het behoort tot de basisbehandelingen van HIV en wordt voorgeschreven in een dosering van 600 mg per dag. In het begin van de behandeling klagen meer dan 50% van de patiënten over centrale bijwerkingen (duizeligheid, ‘hangover’-effect, nachtmerries en slaapstoornissen). Daarnaast worden ook nog concentratiestoornissen en zelfs depressie met suïcidale neigingen gemeld, evenals agressief gedrag, delirium en paranoia.
In hoeverre vermindert een stapsgewijze verhoging van de dosering van het geneesmiddel dit ongemak? Om deze onderzoeksvraag te beantwoorden, onderzocht men in zeven Spaanse HIV-centra het effect van een stapsgewijze opbouw van de therapeutische dosis efavirenz. De patiënten kregen twee nucleoside of nucleotide reverse transcriptase remmers in combinatie met efavirenz. Psychiatrische patiënten werden uitgesloten. De patiënten mochten de voorafgaande vier weken geen psychotrope geneesmiddelen gebruikt hebben. Mogelijke interactie van efavirenz met bestaande farmacotherapie was ook een reden voor uitsluiting. Elke patiënt kreeg volgens toeval en in een dubbelblinde opzet ofwel een stapsgewijs opgebouwd schema ofwel de volle dosis van 600 mg vanaf de eerste dag (controlegroep). In het eerste geval bedroegen de doses 200 mg (dag 1 tot 6), 400 mg (dag 7 tot 13) en 600 mg (vanaf dag 14).
Primaire uitkomst waren de frequentie en intensiteit van de aan efavirenz toegeschreven centrale bijwerkingen gedurende de eerste twee weken van de behandeling. Patiënten scoorden op een 6-punt schaal bij beantwoording van elf vragen. Hallucinaties en desoriëntatie waren categorische variabelen (wel/niet) en de score was per definitie ernstig. Een tweede gevalideerde vragenlijst werd gebruikt om vooral de slaapparameters te evalueren.
De secundaire uitkomstmaat betrof de virologische werkzaamheid: als therapeutisch doel werd de grenswaarde van 200 kopieën per ml genomen. Staken van de behandeling werd als therapeutisch falen bestempeld.
De gegevens van 108 van de 114 patiënten waren evalueerbaar. Gedurende de eerste week ondervond 66% bijwerkingen in de controlegroep en 46,5% in de opbouwgroep (p=0,04). Duizeligheid, ‘hangover’ en verminderde concentratie kwamen statistisch significant minder voor in de opbouwgroep. Dat was ook het geval voor hallucinaties. Het verschil tussen beide groepen verdween in de tweede week. Na 24 weken was er geen verschil in de antivirale werkzaamheid in beide groepen: 77,6% (95%BI: 66,9-88,3) in de opbouwgroep en 68% (95% BI: 55,1-80,9) in de controlegroep (intention-to-treat; p=0,23). Ook in de toename van de aantallen CD4+ cellen was er geen statistisch significant verschil. Gedurende de eerste twee weken hadden de patiënten in de opbouwgroep lagere plasmaconcentraties van efavirenz, maar dit verschil verdween na 30 dagen.
Stapsgewijze opbouw van de dosering van efavirenz gedurende twee weken resulteert in een beperkt voordeel qua centrale bijwerkingen gedurende de eerste week, zonder de therapeutische werkzaamheid te schaden na 24 weken. Het is echter mogelijk dat onderzoek bij grotere aantallen patiënten leidt tot een significant verschil gedurende de eerste twee weken.

Belangenverstrengeling: dit onderzoek werd financieel ondersteund door de ‘Consejería de Salud, Junta de Andalusia’. Enkele auteurs ontvingen honoraria en onderzoekstoelagen van verschillende farmaceutische bedrijven.

�� Gutierrez-Valencia A, Viciana P, Palacios R, Ruiz-Valderas R, Lozano F et al. Stepped-dose versus full-dose efavirenz for HIV infection and neuropsychiatric events. Ann Intern Med 2009;151:149-158.

�� Efavirenz is in Nederland en België op de markt als Stocrin®

Log nu in om het volledige artikel te bekijken of om te reageren.

Abonneren

Informatie over dit artikel

Auteurs Prof. dr. G. Laekeman
Thema Bijwerkingen
Publicatie 1 februari 2010
Editie PiL - Jaargang 14 - editie 1 - Editie 1, 2010