Praktijkgerichte nascholing over farmacotherapie in de eerste lijn
Menu

Effect van barcodescanning op de veiligheid bij de toediening van geneesmiddelen

Door op 24-01-2011

Uit verschillende onderzoeken (ook Nederlandse) blijkt dat in ziekenhuizen nogal wat fouten werden en worden gemaakt in de reeks gebeurtenissen van voorschrijven tot toedienen van geneesmiddelen. Het lijkt aannemelijk dat de meeste fouten worden gemaakt in het begin (voorschrijven) en aan het eind (toedienen) van deze reeks. Inzet van informatietechnologie is genoemd als hulpmiddel om het aantal fouten drastisch te verminderen. De Inspectie voor de Gezondheidszorg stelt het elektronisch voorschrijven per 01-01-2012 verplicht. De auteurs van dit artikel onderzochten de invloed van inzet van barcodering op het aantal fouten tijdens het overdragen van de medicatieopdracht (transcriptie) en het toedienen van medicatie.
Het Brigham and Women’s Hospital heeft reeds tientallen jaren een grote reputatie op het gebied van dit soort onderzoeken. De groep van David Bates, met Eric Poon als hoofdonderzoeker, deed ditmaal een negen maanden durend onderzoek op 35 afdelingen. Het onderzoek begon in februari 2005. Vanaf april van dat jaar ging het ziekenhuis geleidelijk over op het barcodesysteem, totdat in juli 2005 het gehele ziekenhuis ‘over’ was. Het onderzoek duurde tot oktober 2005 en zo kon men voor en na de omschakeling meten. Apothekers en verplegers onderzochten het aantal fouten en of deze verband hielden met het tijdstip van toediening; een multidisciplinair team ging na of de fouten ook tot schade hadden kunnen leiden (potential adverse drug event [pADE]).
De onderzoekers observeerden 6723 toedieningen voor en 7318 toedieningen na ingebruikname van de barcodering. Fouten die verband hielden met het toedieningstijdstip, namen met 27,3% af (van 16,7% zonder scannen van barcodes tot 12,2% met barcodescannen). Het merendeel van deze fouten betrof medicatie die één tot twee uur te laat was toegediend. Op het aantal pADE’s, dat gelukkig laag was (ongeveer 30), had de vermindering van het aantal fouten nauwelijks invloed.
De fouten die geen verband hielden met het tijdstip van toediening namen af van 11,5% naar 6,8%. Het betrof vooral vermindering van fouten in de registratie van het gegeven geneesmiddel (-80,3%), in het geven van een verkeerd geneesmiddel (-57,4%) en/of een verkeerde dosis (-41,9%). Minder vaak voorkomend maar wel vaker pADE’s veroorzakend bleken fouten in toedieningen zonder opdracht en niet orale toedieningen. Ook deze namen sterk af na de invoering van barcodescanning (resp. -60,7% en -68,0%).
Wat betreft ernst van de schade namen de klinisch significante en ernstige pADE’s af (-48,5% en -54,1%, beide significant). Levensbedreigende pADE’s traden tweemaal op in de periode voor invoering van barcodering en éénmaal na de invoering van barcodering.
Ondanks de significante afname van fouten bij de toediening van geneesmiddelen op zowel interne als chirurgische en ICU-afdelingen nam alleen op de chirurgische en ICU het aantal pADE’s significant af. Zoals viel te verwachten, bleken er geen transcriptiefouten (waarvan de helft tot pADE’s leidde!) meer te bestaan nadat barcodescanning was ingevoerd.

Opmerking referent: de resultaten van dit Amerikaanse onderzoek zijn ook in Nederland bruikbaar. Dit leidt hopelijk tot een grotere inzet van barcodescanning in de intramurale verstrekking van geneesmiddelen, ook in verpleeg- en verzorgingshuizen en instellingen voor geestelijke gezondheidszorg. Uiteindelijk kan veel schade bij patiënten die samenhangt met de toepassing van geneesmiddelen op deze wijze, waarschijnlijk kosteneffectief, worden voorkomen.

Belangenverstrengeling: het onderzoek werd mede mogelijk gemaakt door een donatie van het Agency for Healthcare Research and Quality.

Poon EG, Keohane CA, Yoon CS, Ditmore M, Bane A, Levtzion-Korach O et al. Effect of bar-code technology on the safety of medication administration. N Engl J Med 2010;362:1698-707.

Log nu in om het volledige artikel te bekijken of om te reageren.

Abonneren

Informatie over dit artikel

Auteurs A.W. Lenderink
Thema Diversen
Publicatie 24 januari 2011
Editie PiL - Jaargang 15 - editie 1 - Editie 1, 2011