Praktijkgerichte nascholing over farmacotherapie in de eerste lijn
Menu

Exenatide bij diabetes mellitus type 2

Door op 18-03-2011

De diabeteszorg is sterk in ontwikkeling, hetgeen zich uit in verschillende nieuwe behandelvormen. Exenatide is een GLP-1 (‘glucagon-like peptide-1’) receptoragonist. Het bevordert de glucoseafhankelijke insulinesecretie, onderdrukt de glucagonsecretie en veroorzaakt mogelijk gewichtsverlies. Het veronderstelde werkingsmechanisme is een toegenomen verzadigingsgevoel, hetgeen weer leidt tot verminderde eetlust.
Recent zijn twee klinische onderzoeken gepubliceerd waarin exenatide als toevoeging aan de basisbehandeling metformine werd bekeken. Deze onderzoeken zijn onderdeel van het resultaat van langlopende multicenter-onderzoeken onder het acronym DURATION (‘Diabetes therapy Utilization: Research changes in A1c, weight and others factors Through Intervention ONce weekly’). In DURATION-2 werd exenatide vergeleken met sitagliptine (dipeptidyl peptidase-4-remmer) en pioglitazon (een thiazolidinedionverbinding). In DURATION-3 werd exenatide vergeleken met insuline glargine.
DURATION-2 was een dubbelblind, dubbeldummy, gerandomiseerd onderzoek bij 514 patiënten die bekend waren met diabetes mellitus type 2 (DM2) en werden behandeld met metformine. De concentratie van HbA1c was echter te hoog (HbA1c 7,1-11,0%). De patiënten werden gerandomiseerd in drie groepen: 2 mg exenatide 1x/week sc, 100 mg sitagliptine 1x/dag oraal, of 45 mg pioglitazon 1x/dag oraal. Het primaire eindpunt was verandering in het HbA1c na 26 weken. Verschillende secundaire parameters werden bepaald. De analyse werd volgens het intention-to-treat-principe gedaan.
Na 26 weken was de gemiddelde concentratie van HbA1c voor exenatide 7,2%, voor sitagliptine 7,7% en voor pioglitazon 7,4%. De HbA1c-daling bij behandeling met exenatide was significant beter dan die met de andere geneesmiddelen. Ook bereikten meer patiënten in de exenatidegroep een HbA1c <7,0% resp. 6,5% dan in de sitagliptine- (p<0,0001 resp. p< 0,0001) resp. pioglitazongroep (p< 0,0001 resp. p=0,0120). Het aantal ernstige bijwerkingen was bij gebruik van exenatide 4, van sitagliptine 6 en van pioglitazon 16. Er waren wel meer milde bijwerkingen met exenatide dan met de andere stoffen. De conclusie luidde dat toepassing van exenatide een goede mogelijkheid is bij patiënten met DM2 voor een optimale glykemische regulering.
DURATION-3 was een open-label, gerandomiseerd onderzoek, waarin exenatide als toevoeging werd vergeleken met insuline glargine bij patiënten met DM2 bij wie behandeling met metformine (zo nodig gecombineerd met een sulfonylureumderivaat) geen optimaal effect gaf. Ook in dit onderzoek werd 2 mg exenatide eens per week subcutaan gegeven. De insuline werd eenmaal daags gegeven totdat het gewenste resultaat (nuchtere glucose 4,0-5,5 mmol/l) bereikt werd. Er konden 456 patiënten gerandomiseerd worden. Het primaire eindpunt was eveneens de verandering van de concentratie van HbA1c na 26 weken.
De gemiddelde verandering in HbA1c was significant groter bij toepassing van exenatide dan met die van insuline: -1,5% versus -1,3% (p=0,017). Het gemiddelde HbA1c was na 26 weken met exenatide 6,8%, met insuline 7,0%. Meer patiënten bereikten met exenatide een HbA1c <7,0%: 60% van de exenatidegebruikers en 48% van de insulinepatiënten (p=0,010). Ook bereikten meer exenatidegebruikers een HbA1c-waarde <6,5% (35% vs. 23%; p=0,004). Exenatide werd vaker gestaakt wegens bijwerkingen dan insuline (5% vs. 1%). Geconcludeerd werd dat exenatide een therapeutische aanwinst is bij patiënten met DM2 bij wie metformine (zonodig met een sulfonylureumderivaat) onvoldoende glykemische controle geeft.
Opmerking referent: in een eerder referaat werd reeds vermeld dat de toevoeging van exenatide aan leefstijlprogramma’s effectief is wat betreft gewichtsdaling bij patiënten met DM2. In de subgroep met metformine was bovendien het effect op het HbA1c het grootst. De resultaten van deze klinische onderzoeken zijn een aanvulling op de klinische betekenis van exenatide bij de behandeling van DM2. De definitieve plaatsbepaling zal in de komende tijd pas duidelijk worden.

Belangenverstrengeling: beide onderzoeken werden gesponsord door belanghebbende farmaceutische bedrijven. Twee auteurs ontvingen bijdragen voor activiteiten ten dienste van Lilly. Vier auteurs waren in dienst bij farmaceutische bedrijven. De andere auteurs ontvingen bijdragen voor geleverde diensten of hadden andere belangen.

Bergenstal RM, Wysham C, Macconell L, Malloy J, Walsh B, Yan P, Wilhelm K, Malone J, Porter LE; DURATION-2 Study Group. Efficacy and safety of exenatide once weekly versus sitagliptin or pioglitazon as an adjunct to metformin for treatment of type 2 diabetes (DURATION-2): a randomised trial. Lancet 2010;376(9739):431-9.
Diamant M, Van Gaal L, Stranks S, Northrup J, Cao D, Taylor K, Trautmann M. Once weekly exenatide compared with insulin glargine titrated to target in patients with type 2 diabetes (DURATION-3): an open-label randomised trial. Lancet 2010;375(9733):2234-43.

Exenatide is in Nederland op de markt als Byetta®
Sitagliptine is in Nederland op de markt als Januvia® en in Janumet®
Pioglitazon is in Nederland op de markt als Actos®

Log nu in om het volledige artikel te bekijken of om te reageren.

Abonneren

Informatie over dit artikel

Auteurs Knuistingh Neven, A.
Thema Farmacotherapie
Publicatie 18 maart 2011
Editie PiL - Jaargang 15 - editie 2 - Editie 2, 2011