Praktijkgerichte nascholing over farmacotherapie in de eerste lijn
Menu

Herpes zoster vaccinatie: veilig maar te weinig

Door op 16-08-2010

Gordelroos (herpes zoster) kent een incidentie van ongeveer 20%. De oorzaak van herpes zoster is reactivering van het latent aanwezige varicella-zostervirus dat op jonge leeftijd waterpokken veroorzaakt. Vooral bij ouderen kan deze reactivering optreden door een verminderde immuniteit tegen het virus. Postherpetische neuralgie is de belangrijkste complicatie van herpes zoster. Deze treedt bij 10-18% van de patiënten op, leidt tot langdurige pijnklachten en is lastig te behandelen.

Vaccinatie van ouderen met levend verzwakt virus vermindert de incidentie van herpes zoster en van postherpetische neuralgie (met 51% resp. 66%). Dit is aangetoond in de Shingles Prevention Study van Oman et al. waarin 38.546 gezonde 60-plussers een enkelvoudige dosis van het vaccin of een placebo toegediend kregen en gedurende ruim drie jaar werden gevolgd. Bijwerkingen waren voornamelijk lokaal en mild van aard. Op grond van deze resultaten is het vaccin geregistreerd, in de VS alleen de bevroren formulering, in Europa ook de gekoelde formulering.
Recent zijn de resultaten van een uitgebreide analyse van de veiligheidsgegevens van de Amerikaanse Shingles Prevention Study gepubliceerd. In de eerste 42 dagen na vaccinatie werden evenveel ernstige bijwerkingen in de vaccin- als in de placebogroep gerapporteerd (1,4%). Bijwerkingen op de plaats van toediening waren meestal mild van aard en kwamen significant vaker voor in de vaccingroep dan in de placebogroep (48% vs. 16%). In een subgroep van de onderzoekspopulatie (n=6616) werden op vrijwillige basis de bijwerkingen in meer detail gevolgd door de deelnemers te vragen een kaart met alle bijzonderheden gedurende de eerste 42 dagen in te vullen. In deze groep leek het aantal ernstige bijwerkingen hoger in de vaccingroep dan in de placebogroep, maar na classificering was het verschil niet statistisch significant.
Ondanks de effectiviteit en veiligheid van het vaccin is de vaccinatiegraad laag. In de VS was in 2007-2008 slechts 2-7% van de ouderen gevaccineerd. Om de oorzaken hiervan in kaart te brengen, enquêteerden Hurley et al. 600 internisten en huisartsen. Slechts 41% van de artsen beveelt het vaccin ten zeerste aan, terwijl meer dan 90% dat doet voor influenza en pneumokokkenvaccinatie. De belangrijkste drempel voor vaccinatie is van financiële aard: het vaccin is duur en wordt in de VS via een ingewikkeld systeem pas achteraf vergoed. Daarnaast vormt de vereiste opslag in een vriezer een logistiek probleem.
Of in Nederland net zo weinig gevaccineerd wordt als in de VS is onbekend. In Europa is ook de gekoelde formulering geregistreerd, waardoor geen vriezer nodig is voor opslag. Het vaccin is tot op heden niet opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma en de Gezondheidsraad heeft tot dusver hieromtrent in het openbaar geen standpunt ingenomen. Het vaccin wordt niet vergoed vanuit het basispakket van de zorgverzekering, wat doet vermoeden dat ook in ons land te weinig met dit veilige vaccin wordt gevaccineerd.

Belangenverstrengeling: Merck heeft de Shingles Prevention Study gefinancierd en was betrokken bij de uitvoering.

Opstelten W. Vaccinatie van ouderen ter voorkoming van herpes zoster. NTvG 2005;149:2533.
Oxman MN, Levin MJ, Johnson GR, Schmader KE, Straus SE, Gelb LD, et al. A vaccine to prevent herpes zoster and postherpetic neuralgia in older adults. N Engl J Med. 2005;352:2271-84.
Simberkoff MS, Arbeit RD, Johnson GR, Oxman MN, Boardman KD, Willimas HM, et al. Safety of herpes zoster vaccine in the shingles prevention study. Ann Intern Med 2010;152:545-554.
Hurley LP, Lindley MC, Harpaz R, Stokley S, Daley MF, Crane L, et al. Barriers to the use of herpes zoster vaccine. Ann Intern Med 2010;152:555-560.
Adams EN, Parnapy S, Bautista P. Herpes zoster and vaccination: a clinical review. Am J Health Syst Pharm. 2010;67:724-7.

Gordelroos (herpes zoster) vaccin (levend) is in Nederland op de markt als Zostavax®

Log nu in om het volledige artikel te bekijken of om te reageren.

Abonneren

Informatie over dit artikel

Auteurs A.L. de Goede
Thema Bijwerkingen
Publicatie 16 augustus 2010
Editie PiL - Jaargang 14 - editie 6 - Editie 6, 2010