Praktijkgerichte nascholing over farmacotherapie in de eerste lijn
Menu

Hypokaliëmie door colonlavage bij ouderen

Door op 01-02-2004

Natrium(bi)fosfaat is een van de middelen voor colonlavage als voorbereiding op diagnostisch onderzoek of chirurgie. Bij geriatrische patiënten kan een hoge dosis fosfaat, oraal of per klysma toegediend, forse elektrolytstoornissen veroorzaken. De auteurs deden daarnaar een onderzoek bij 36 patiënten in de leeftijd van 65 tot 9o jaar. Zij bepaalden de elektrolyten op dag 1 voorafgaand aan de eerste dosis, op dag 2 (de dag van de ingreep) en één dag na de ingreep. De patiënten kregen tweemaal, om 8 en 18 uur, oraal een dosis van 45 ml van een natriumfosfaatoplossing (die 48 g Na-fosfaat en 18 g Na-bifosfaat per liter bevatte). Het serumfosfaatgehalte verdubbelde op dag 2 van normale waarden (0,84-1,52 mmol/l) tot 1,45-3,36 mmol/l om op dag drie weer te dalen. Hypocalciëmie en hypokaliëmie traden op bij respectievelijk 58 en 56% van de patienten. De gemiddelde serumkaliumconcentratie daalde naar 3,5 mmol/l, bij vijf patiënten zelfs tot minder dan 3,0 mmol/l. Deze vijf patiënten hadden een lage uitgangswaarde, meestal door diuretica. De daling van serumcalcium- en -kaliumgehalte is niet alleen te wijten aan verlies via de darm. In de 24-uursurine (verzameld van tien patiënten) werd geen verminderde uitscheiding van kalium gezien. Blijk baar remt de hoge concentratie van negatieve fosfaationen in de distale tubuli de terugresorptie van kalium. Hoewel in dit onderzoek geen ernstige aritmieën optraden, is dit in andere onderzoeken wel beschreven. Niettemin is de daling van het serumkaliumgehalte gecombineerd met hypocalciëmie alarmerend; vooral patiënten met voorafgaande uitdroging (door dementie of diuretica) en hartpatiënten lopen gevaar. Het is raadzaam een eventueel verstoorde elektrolytenbalans en vooral een laag kaliumgehalte vóór de colonlavage te bepalen en zo nodig te corrigeren.

Log nu in om het volledige artikel te bekijken of om te reageren.

Abonneren

Informatie over dit artikel

Thema Bijwerkingen
Publicatie 1 februari 2004
Editie PiL - Jaargang 8 - editie 2 - Editie 2, 2004