Praktijkgerichte nascholing over farmacotherapie in de eerste lijn
Menu

Is het verantwoord dat geneesmiddelfabrikanten eigen middelen onderzoeken?

Door op 30-04-2010

De slager die zijn eigen vlees keurt: een praktijk die in het belang van de consument al lang verlaten is. Toch gaat het er wel zo aan toe in de farmaceutische industrie. Men keurt zijn eigen product en dat leidt soms tot ophef over het te rooskleurige beeld dat van geneesmiddelen wordt geschetst. In de BMJ belichten een voor- en een tegenstander dit onderwerp. Goldacre meent dat financiële belangen ertoe leiden dat een scheef beeld gevormd wordt, Lawton meent dat er genoeg veiligheidsmaatregelen genomen zijn om dit in de hand te houden. Het leidt geen twijfel dat er een belangenconflict ontstaat als de farmaceutische industrie onderzoek doet met de eigen producten: zij hebben er financieel belang bij dat hun product het goed doet. Dit leidt soms tot ongeloofwaardige resultaten: in alle onderzoeken waarin NSAID´s met elkaar vergeleken werden, kwam het product van de sponsor als beste uit de bus.
In zijn algemeenheid is de kans op een positief resultaat voor het product van de sponsor vier keer zo groot. Dit kan het gevolg zijn van een slechte opzet van het onderzoek door bijvoorbeeld het middel waarmee wordt vergeleken te laag te doseren waardoor het onvoldoende werkzaam is, of juist te hoog waardoor het hoog scoort bij bijwerkingen. Ook heeft de industrie in de hand wat er wordt gepubliceerd: van de 2028 onderzoeken op het gebied van kanker die op enig moment op de website clinicaltrials.gov aangemeld waren, verschenen er slechts 17,6 procent in de bibliotheek van PubMed; 64,5% hiervan waren positief. Van de door de industrie gesponsorde onderzoeken verscheen slechts 5,9%, maar wel met een 75% positieve score. Door dit soort praktijken wordt een verkeerd beeld geschapen. Voor de patiëntenbehandeling moet de arts kunnen beschikken over goede en heldere informatie en niet alleen over die resultaten die de industrie met de voorschrijvers wil delen.
Klinisch onderzoek is een wezenlijk deel van de ontwikkeling van geneesmiddelen, volgens Lawton. Dat de uitvoering van dit onderzoek in handen van de industrie ligt, heeft het risico van belangenverstrengeling in zich, maar dat is aanvaardbaar indien er openheid is en het toezicht goed geregeld is. In het huidige systeem zijn al veel zekerheden ingebouwd die beogen de kwaliteit en transparantie te waarborgen. Toegang tot de gegevens uit klinisch onderzoek wordt steeds belangrijker en publicatie is ook nodig bij negatieve bevindingen. Internationaal heeft de industrie nieuwe richtlijnen uitgegeven hoe de informatie beschikbaar moet komen. De gedachte om al het klinisch onderzoek door onafhankelijke (academische) instellingen te laten overnemen is niet reëel. Het kost veel tijd en geld om dit op te zetten, het zou tot vertraging leiden en patiënten zullen later profiteren van vernieuwingen. Voortzetting van de huidige werkwijze heeft de voorkeur: concurrentie houdt de bedrijven scherp en goed toezicht kan ervoor zorgen dat de verschillende belangen elkaar niet bijten.

Belangenverstrengeling: Goldacre ontvangt ondersteuning van Wellcome. Lawton werkt in leidinggevende posities in de farmaceutische industrie.

Goldacre B, Lawton V. Is the conflict of interest unacceptable when drug companies conduct trials on their own drugs? BMJ 2009;339:1286-7.

Log nu in om het volledige artikel te bekijken of om te reageren.

Abonneren

Informatie over dit artikel

Auteurs P.J.M.M. Toll
Thema Diversen
Publicatie 30 april 2010
Editie PiL - Jaargang 14 - editie 3 - Editie 3, 2010