Praktijkgerichte nascholing over farmacotherapie in de eerste lijn
Menu

Moeten onbetrouwbare publicaties worden teruggetrokken?

Door op 30-06-2011

Jaren nadat het gebruik van paroxetine bij jongeren onder de 18 door de registratieautoriteiten werd verboden, vragen twee wetenschappers (Jureidini en McHenry) om terugtrekking van een publicatie uit 2001. De conclusie van deze publicatie was dat bij jonge patiënten paroxetine goed verdragen werd en effectief was. De wetenschappers beweren dat deze claim gebaseerd was op slechts 15% van de onderzoeksgegevens. Interne rapporten van GSK, openbaar geworden door gerechtelijke procedures, bevestigen deze visie.
Het was gebleken dat bij de eerste analyse van de onderzoeksresultaten paroxetine niet beter scoorde dan placebo op de acht tevoren vastgestelde uitkomstmaten. Het middel gaf echter wel positieve resultaten op vier, achteraf gekozen, uitkomstmaten maar op 15 andere niet. In de interne rapporten van SKB (het destijds verantwoordelijke bedrijf) stelde men dat het commercieel onaanvaardbaar was om te publiceren dat de werkzaamheid niet was aangetoond.
Daarom werd een communicatiebureau gevraagd het artikel te schrijven. Het manuscript werd aangeboden aan de JAMA, die het artikel weigerde. Het artikel werd herschreven en aangeboden aan Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry (JAACAP). Ook de referenten van dit tijdschrift hadden het nodige commentaar, maar JAACAP accepteerde het artikel. De uiteindelijk gepubliceerde versie vermeldt dat paroxetine op één van de twee primaire eindpunten significant beter scoorde dan placebo; dit ondanks het feit dat bij de eerste analyse voor geen van beide uitkomstmaten een statistisch significant verschil aanwezig was tussen de met paroxetine resp. placebo behandelde groepen.
Jureidini bekritiseerde al in 2002 de selectieve verslaglegging en de beslissing van de uitgever om het artikel te publiceren. McHenry meldde in 2005 de belangenverstrengeling en de schending van de richtlijnen zoals die voor publicaties gelden. Beiden vroegen in 2009 om terugtrekking van het artikel, omdat het in strijd zou zijn met wetenschappelijke en ethische standaarden en omdat het artsen een verkeerd beeld van paroxetine zou voorspiegelen.
Dit is niet gebeurd en velen tillen daar ook niet zo zwaar aan. Er is altijd wel wat belangenverstrengeling en er is nu eenmaal veel onderzoek waarbij de conclusies eigenlijk niet te rechtvaardigen zijn als je echt goed naar de data kijkt. Als men zo nauwkeurig gaat kijken, zouden publicaties aan de lopende band teruggetrokken worden. Dat zou wel betekenen dat de bezem door de medische publicaties gaat. Volgens Jureidini moeten uitgevers de informatie bewaken die vanuit het (industriële) onderzoek aan het publiek wordt aangeboden. Dat moeten ze goed doen en anders niet. We kunnen best met minder tijdschriften.
Beide auteurs onderschrijven het standpunt van Richard Smith. De voormalig hoofdredacteur van BMJ stelt voor om door de industrie gesponsord onderzoek helemaal niet meer in de tijdschriften op te nemen en farmaceutische bedrijven te verplichten hun onderzoeksresultaten (met de ruwe data) te publiceren op hun websites. De tijdschriften kunnen dan de gegevens bewerken, beoordelen en hun conclusies trekken. Het nu gehoorde argument dat ze een onderdeel van de farmaceutische marketing zijn, zou dan komen te vervallen.

Belangenverstrengeling: geen.

Newman M. The rules of retraction. BMJ 2010;341:1246-8.

Log nu in om het volledige artikel te bekijken of om te reageren.

Abonneren

Informatie over dit artikel

Auteurs P.J.M.M. Toll
Thema Redactioneel
Publicatie 30 juni 2011
Editie PiL - Jaargang 15 - editie 5 - Editie 5, 2011