Praktijkgerichte nascholing over farmacotherapie in de eerste lijn
Menu

Neonataal abstinentiesyndroom na blootstelling aan methadon of buprenorfine

Door op 27-04-2011

Opioïdverslaving tijdens de zwangerschap heeft nadelige gevolgen voor moeder en kind, ook op lange termijn. Behandeling met methadon heeft positieve effecten bij zowel de moeder als het kind. Echter, blootstelling in utero aan methadon kan een neonataal abstinentiesyndroom (NAS) tot gevolg hebben, dat wordt gekenmerkt door hyperirritabiliteit van het centraal zenuwstelsel en dysfunctie van het autonome zenuwstelsel, gastro-intestinale stelsel en ademhalingssysteem. Het NAS is een ernstig ziektebeeld waarvoor vaak langdurige medicamenteuze behandeling en ziekenhuisopname noodzakelijk is. Onbehandeld kan NAS leiden tot de dood. Buprenorfine is net als methadon ook werkzaam bij de behandeling van opioïdverslaving en veroorzaakt mogelijk minder vaak NAS. Het Maternal Opioid Treatment: Human Experimental Research (MOTHER) project is een multicenter, dubbelblind, dubbeldummy, gerandomiseerd en gecontroleerd klinisch onderzoek waarin buprenorfine werd vergeleken met methadon bij behandeling van opioïdverslaving van 175 zwangere vrouwen. Primaire uitkomstmaten waren het aantal neonaten dat behandeling nodig had voor NAS, de totale hoeveelheid morfine die de neonaten daarbij nodig hadden, de duur van de ziekenhuisopname en de neonatale schedelomtrek.
In totaal 16 van de 89 vrouwen uit de methadongroep (18%) en 28 van de 86 vrouwen uit de buprenorfinegroep (33%) staakten het onderzoek voortijdig. Ontevredenheid met de behandeling was bij 71% van deze vrouwen uit de buprenorfinegroep de reden, tegen 13% in de betreffende methadongroep. De uitgangskenmerken, waaronder ook middelengebruik voorafgaand aan het onderzoek, van degenen die het onderzoek staakten, verschilden niet van die van de overige deelnemers. Een vergelijking van de neonaten van de 131 moeders die het onderzoek voltooiden liet zien dat neonaten uit de buprenorfinegroep 89% minder morfine nodig hadden (gemiddelde totale dosis 1,1 mg versus 10,4 mg; p<0,009) en dat zij 43% korter in het ziekenhuis lagen (10,0 versus 17,5 dagen; p<0,009). Ook hadden zij gedurende 58% minder dagen in het ziekenhuis medicatie voor NAS nodig dan de neonaten uit de methadongroep (4,1 versus 9,9 dagen; p<0,003), wat een secundaire uitkomstmaat was. Op de overige twee primaire, zes secundaire neonatale en alle negen secundaire maternale uitkomsten en het vóórkomen van overige ernstige maternale en neonatale bijwerkingen verschilden de groepen niet significant.
Dit onderzoek laat zien dat buprenorfine in vergelijking met methadon een klinisch significante vermindering geeft van de ernst van NAS. Wat maternale uitkomsten betreft is buprenorfine gelijkwaardig aan methadon. Het enige probleem is dat patiënten vaker ontevreden zijn over behandeling met buprenorfine. Het is niet duidelijk hoe dit komt. Mogelijk is de dosering niet adequaat of is de absorptie van de sublinguale tabletten niet altijd optimaal. Het is ook mogelijk dat buprenorfine gewoon minder effectief is ter bestrijding van symptomen van ‘craving’. De auteurs zijn hoe dan ook van mening dat buprenorfine een plaats verdient bij de behandeling van zwangere vrouwen met opioïdverslaving. In de toekomst zou onderzocht moeten worden hoe het komt dat behandeling met buprenorfine bij bepaalde vrouwen niet effectief is. Ook zien de auteurs mogelijkheden voor nader onderzoek naar methoden om te voorspellen of behandeling met buprenorfine voor een vrouw effectief zal zijn.

Belangenverstrengeling: het onderzoek werd financieel ondersteund door het National Institute on Drug Abuse. De buprenorfinetabletten en placebo werden gedoneerd door Reckitt Benckiser Healthcare en Schering-Plough. Beide farmaceutische bedrijven waren niet betrokken bij de opzet, uitvoering en publicatie van het onderzoek.

Jones HE, Kaltenbach K, Heil SH, Stine SM, Coyle MG, Arria AM et al. Neonatal abstinence syndrome after methadon or buprenorphine exposure. N Engl J Med 363;24:2320-31.

Methadon is in Nederland op de markt als zodanig en als Pinadone® en Symoron®
Buprenorfine is in Nederland op de markt als Butrans®, Temgesic® en Transtec®

Log nu in om het volledige artikel te bekijken of om te reageren.

Abonneren

Informatie over dit artikel

Auteurs Z. Damen-van Beek
Thema Farmacotherapie
Publicatie 27 april 2011
Editie PiL - Jaargang 15 - editie 3 - Editie 3, 2011