Praktijkgerichte nascholing over farmacotherapie in de eerste lijn
Menu

Thiazidediuretica en hypertensie

Door op 31-03-2010

Diuretica, met name de thiazidediuretica, zijn niet meer weg te denken uit het therapeutisch arsenaal bij de behandeling van hypertensie. In dit artikel geven de auteurs een overzicht van de opkomst, de hedendaagse toepassing en toekomstige ontwikkeling van diuretica bij hypertensie.
Eind vijftiger jaren van de vorige eeuw werd het effect van diuretica bij hypertensie min of meer toevallig gevonden. In eerste instantie werd het nieuwe middel (chloorthiazide) toegepast bij hartfalen, maar het bleek juist zeer doeltreffend te zijn bij hypertensie. Het exacte mechanisme hoe thiazides de bloeddruk verlagen, is nog steeds niet geheel opgehelderd. Het idee is dat bloedvaten bij hypertensiepatiënten gevoeliger zijn voor vaatvernauwende stimuli van het sympatische zenuwstelsel. Thiazides zouden deze gevoeligheid beperken en meer natrium uitscheiden. Het is ook bekend dat 30-40% van de bevolking (in de VS) gevoelig is voor zout en derhalve gemakkelijker hypertensie krijgt. Hoe dan ook, het gunstige effect van thiazidediuretica bij hypertensie is onomstreden.
In 1964 werd aangetoond dat verlaging van de bloeddruk cardiovasculaire complicaties kan voorkómen. In dit onderzoek werd een combinatietherapie met een thiazide, reserpine en hydralazine gebruikt. Uit latere onderzoeken bleek dat thiazidediuretica ook bij milde tot matige hypertensie cardiovasculaire en cerebrovasculaire complicaties verminderden. Vele klinische onderzoeken zijn daarna uitgevoerd, waarbij diuretica een gunstig effect bleken te hebben. Er wordt benadrukt dat diuretica gecombineerd met bijvoorbeeld bètablokkers of ACE-remmers beduidend effectiever zijn bij hypertensiebehandeling dan afzonderlijk toegediend en dus in het voorkomen van complicaties.
Thans zijn de thiazidediuretica nog steeds de meest gebruikte diuretica (al of niet in combinatie met andere antihypertensiva) bij hypertensie. Ook zijn de beperkingen van thiazidediuretica duidelijk geworden. Bij een slechtere nierfunctie zijn de thiazides minder goed werkzaam. Bijwerkingen zoals kaliumdepletie en verhoogde concentratie van urinezuur zijn bekend. De opvatting dat verhoging van het glucosegehalte in het bloed het gunstige effect van diuretica op de bloeddruk zou tegengaan is nooit aangetoond. De ontwikkeling van nieuwe diuretica zonder metabole effecten is ongetwijfeld gewenst. Nieuw inzichten, mede gebaseerd op zeldzame genetische aandoeningen, vormen wellicht een goed uitgangspunt voor verder onderzoek. De auteurs concluderen dat thiazidediuretica zich een belangrijke plaats hebben verworven bij de behandeling van hypertensie. Zowel met monotherapie als met combinatietherapie is er meer dan vijftig jaar ervaring met de thiazides. De vermindering van cerebrovasculaire en cardiovasculaire complicaties door behandeling met thiazidediuretica zijn het bewijs van de belangrijke plaats van deze geneesmiddelen.

Opmerking referent: Dit artikel is een ‘authority based’ overzicht. Het zou goed zijn om ook met een ‘evidence based’ overzicht de werkzaamheid van diuretica te onderbouwen. Er is in de loop der jaren immers meer dan genoeg onderzoek gedaan.

Belangenverstrengeling: niet vermeld.

Moser M, Feig PU. Fifty years of thiazide diuretic therapy for hypertension. Arch Intern Med 2009;169:1851-6.

Log nu in om het volledige artikel te bekijken of om te reageren.

Abonneren

Informatie over dit artikel

Auteurs Knuistingh Neven, A.
Thema Farmacotherapie
Publicatie 31 maart 2010
Editie PiL - Jaargang 14 - editie 2 - Editie 2, 2010