Praktijkgerichte nascholing over farmacotherapie in de eerste lijn
Menu

Ulipristal: een nieuwe morning-afterpil

Door op 16-08-2010

Het gebruik van een noodanticonceptivum is ook in ons land niet ongebruikelijk en inmiddels zijn noodanticonceptiva zonder recept verkrijgbaar. Al enige tijd is hiervoor het progestativum levonorgestrel 1,5 mg beschikbaar. Het kan toegepast worden tot 72 uur na een onbeschermde coïtus. Recentelijk is ook het ulipristal voor deze indicatie op de markt gekomen. Ulipristal is een selectieve progesteronreceptormodulator. Het werkingsmechanisme bestaat waarschijnlijk uit remming of uitstel van de ovulatie. Men stelt dat ulipristal zelfs tot 120 uur na de coïtus effectief is.
In het onderzoek van Glasier et al. werden deze middelen vergeleken voor wat betreft effectiviteit en bijwerkingen. Het betrof een gerandomiseerd enkelblind onderzoek waaraan 2221 vrouwen deelnamen. Zij hadden zich binnen vijf dagen na een onbeschermd seksueel contact gemeld. Na randomisatie kregen 1104 vrouwen ulipristal (30 mg) en 1117 vrouwen levonorgestrel (1,5 mg). Het primaire eindpunt was een aangetoonde zwangerschap 5-7 dagen na de verwachte menstruatiedatum.
In de uiteindelijke analyse van het onderzoek werden 941 vrouwen betrokken die ulipristal gebruikten; 844 van hen kregen het middel binnen 72 uur. De levonorgestrel-groep bestond uit 958 vrouwen; 852 kregen het middel binnen 72 uur. In de ulipristal-groep werden 15 zwangerschappen geregistreerd; in de levonorgestrel-groep waren dit er 22 (OR:0,68; 95%BI:0,35-1,31). In de groep vrouwen die tussen 72-120 uur gerandomiseerd werden, werden drie zwangerschappen vastgesteld, alle drie in de levonorgestrel-groep (p<0,0037). De meest frequent gemelde bijwerking was hoofdpijn; dit was overigens in beide groepen vrijwel gelijk (ongeveer 19%).
In een later stadium werd het enige beschikbare, vergelijkbare onderzoek in een meta-analyse betrokken (Creinin et al.). In dit onderzoek werden 50 mg ulipristal en 1,5 mg levonorgestrel met elkaar vergeleken. Dit onderzoek betrof alleen vrouwen die zich binnen 72 uur na de coïtus meldden en een noodanticonceptivum wensten. Door samenvoeging van de twee onderzoeken werd een gecombineerde groep verkregen die binnen 72 uur het noodanticonceptivum kreeg. De ulipristal-groep bestond uit 1617 vrouwen, de levonorgestrel-groep uit 1625 vrouwen. In de ulipristal-groep werden 22 zwangerschappen vastgesteld; in de levonorgestrel-groep 35 zwangerschappen (OR:0,58; 95%BI:0,33-0,99).

Opmerking referent: er ontstond pas een statistisch significante uitkomst ten gunste van ulipristal nadat het tweede onderzoek in de analyse werd betrokken. De dosering was in het eerste onderzoek 30 mg; in het tweede onderzoek 50 mg. Het bereiken van significantie komt wat gekunsteld over. Desalniettemin zijn er duidelijke aanwijzingen dat ulipristal na vijf dagen nog met succes kan worden toegepast. Voor levonorgestrel 1,5 mg (Norlevo®) zal de consument ongeveer € 15,- moeten betalen. Voor ulipristal 30 mg (Ellaone®) is dat meer dan tweemaal zo veel.

Belangenverstrengeling: het onderzoek werd gesponsord door de fabrikant van ulipristal. Vier auteurs zijn of waren werkzaam bij het farmaceutische bedrijf. Vier auteurs ontvingen geldbedragen voor adviezen aan het bedrijf of kregen honoraria voor lezingen. Vijf auteurs vermeldden geen belangenverstrengeling.

Glasier AF, Cameron ST, Fine PM, Logan SJ, Casale W, Van Horn J, Sogor L, Blithe DL, Scherrer B, Mathe H, Jaspart A, Ulmann A, Gainer E. Ulipristal acetate versus levonorgestrel for emergency contraception: a randomised non-inferiority trial and meta-analysis. Lancet 2010;375:555-62.
Creinin MD, Schlaff W, Archer DF, Wan L, Frezieres R, Thomas M, Rosenberg M, Higgins J. Progesterone receptor modulator for emergency contraception: a randomized controlled trial. Obstet Gynecol. 2006;108:1089-97.

Ulipristal is in Nederland op de markt als Ellaone®
Levonorgestrel (1,5 mg) is in Nederland op de markt als Postinor® en Norlevo®

Log nu in om het volledige artikel te bekijken of om te reageren.

Abonneren

Informatie over dit artikel

Auteurs Knuistingh Neven, A.
Thema Farmacotherapie
Publicatie 16 augustus 2010
Editie PiL - Jaargang 14 - editie 6 - Editie 6, 2010